Djuphavet – bør det utforskast?

Ein brudefisk (Beryx decadactylus) søker tilflukt i eit djuphavskorallrev.
Alle bilete: NOAA/Wikimedia Commons

Med moderne teknologi kan vi menneske nå stadig djupare og bli stadig lengre under vatn. Forskarar kan ta prøver og utføre eksperiment i havområde på fleire tusen meters djup, i økosystem som aldri har vore i kontakt med menneske eller mekanikk. Vi har no moglegheit til å utforske det som verkeleg er «verdas siste villmark». Spørsmålet er: er det etisk forsvarleg?

Frisk som ein fisk

Ein frisk gladlaks (Alle bilete: Wikimedia Commons)

Sjømat er kjernesunt. Vi knaskar omega-3 for eit sterkare hjarte, og tunfisk er favoritten til treningsnarkomane som vil bygge musklar. Samtidig kjem stadig meir av sjømaten frå akvakultur, ei næring som er langt frå sjukdomsfri. Villaksen er truga av lakselus, og oppdrettsnæringa får skulda. Men er det oppdrettslaksen som er verkebyllen? Og kor frisk er eigentleg ein fisk?

Eit smakfullt (manet)måltid?

«Mamma, kva er det til middag i dag?» roper poden på fem år i det han stormar inn med fotballskoa på. «Manetgryte,» seier du, «men sjå korleis du skitnar til kjøkkengolvet…» «Æsj! Vi hadde jo manetsalat i går! Eg vil ha pølse! Pølse pølse pølse!» Storesøster ser også opp frå iPaden med eit molefonkent uttrykk. «Tysdags-tilbod på glasmanet,» mumlar du og finn fram moppen frå hjørneskapet.

Dette kan verke som science fiction, men ifølgje ny forsking kan vi snart måtte bytte ut fiskefiletane på middagsbordet med manetar. Medieoppslag om geléaktige invasjonar og beinfiskens undergang har sjokkert sushientusiastar, medan fiskerifolk og marinbiologar diskuterer til tastaturet blir varmt: Aukar mengden manetar i hava? Og er det vi som har sendt havmiljøet tilbake til framtida?

  

Mat for mons?  (Jellyfish burger, design: D. Beck og J. Jacquet)

Fornuft og forvaltning III: Rosa gulll og Miljøsynd

De siste årene har kunnskapen om negative miljøeffekter som konsekvens av havbruk gradvis økt. Med økt kunnskap har også forvaltning og regulering av denne næringen blitt politisk viktige saker. Spesielt har det vært fokusert på oppdrettsfiskens helse og konsekvenser av rømt fisk som blander seg med villfisk. I Norge har langt mindre oppmerksomhet vært viet andre utfordringer. Som f.eks at det samlede utslippet oppløste fosfor- og nitrogenforbindelser fra produksjonen av solgt norsk oppdrettsfisk er mellom to og tre ganger så stort som det samlede utslippet fra hele Norges befolkning.

Tygg litt på den...

To be or not to be bærekraftig

Månedens tema bringer inn svimlende mye penger til statskassa. Eksport av norsk oppdrettslaks går så det suser (mer her og her) og 2010 var rekordår for næringen. Men før dollartegnene hypnotiserer deg fullstendig, ber marinbiologene deg om å se dypt, dypt inn i bærekraftigheten...